Ölü Ana Sindromu - fransız psixoanalitiki André Green tərəfindən təqdim edilən bir anlayışdır. Bu sindrom, uşağın erkən yaşda anası ilə emosional bağında ciddi bir əlaqənin kəsildiyi bir vəziyyətə aiddir.Bu anlayışda “ölü ana” ifadəsi bioloji cəhətdən ölmüş anaya deyil, övladı ilə kifayət qədər emosional əlaqə qura bilməyən, diqqətini və sevgisini özünə çəkmiş anaya aiddir. Bu vəziyyət adətən ananın depressiya, travma, kədər və ya başqa səbəblərdən övladına kifayət qədər emosional istilik verə bilmədiyi zaman baş verir.
 “Ölü ana kompleksi” (dead mother complex), fransız psixoanalitiki André Green tərəfindən irəli sürülmüş bir anlayışdır və valideyn itkisi və yasın insanın psixi və münasibət həyatına təsirini izah etmək üçün dəyərli bir baxış təqdim edir. Bu anlayış ananın həqiqi ölümünü və ya itkisini nəzərdə tutmur; daha çox emosional baxımdan əlçatmaz və ya yox kimi hiss edilən bir anaya aiddir. Bu vəziyyət travma, yas və ya depressiya nəticəsində yarana bilər. Green-ə görə, ana fiziki olaraq mövcud olsa belə, onun emosional olaraq əlçatmaz olması, rədd etməsi və ya kifayət qədər emosional dəstək verməməsi “maternal funksiyanın psixi ölümü”nə səbəb ola bilər. Bu yoxluq psixoloji boşluq yaradır və insanın psixoloji və münasibət inkişafı boyunca öz təsirini göstərir.
  “Ölü ana kompleksi” müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər: yaxın emosional əlaqələr qurmaqda çətinlik, özünü qavramada təhriflər və davamlı boşluq və itki hissləri kimi. Bu kompleks insanın dünya ilə bağlı təcrübə və qavrayışlarını formalaşdıran bir “şablon” kimi fəaliyyət göstərir. O, təkcə özümüzü dərk etməyimizə deyil, həm də emosional əlaqə qurma qabiliyyətimizə təsir edir və sonrakı münasibətlərin əsasını təşkil edir. Bu proses uşaqda mürəkkəb və ikili (ambivalent) bir yas prosesinə səbəb olur. Ana funksiyasının əlçatmazlığı daim mövcud olan, lakin tam şəkildə yas tutula bilməyən bir yoxluq yaradır. Bu isə bir tərəfdən qayğı göstərən itirilmiş fiqura güclü bir həsrət, digər tərəfdən isə tam psixi ayrılmanın mümkün olmaması arasında gərginlik yaradır. Halbuki bu ayrılma fərd olaraq formalaşmanın vacib hissəsidir. Ana funksiyası olmadıqda və ya əlçatmaz olduqda, uşağın psixi inkişafı real ana ilə onun daxildə yaradılmış (internalizə olunmuş) obrazlarını ayırd etməkdə çətinliklə xarakterizə olunur. Bu daxili bölünmə, emosional olaraq mövcud olmayan ananın “olmayan” və ya “mənfi” tərəfləri ilə davamlı bir daxili qarşıdurma yaradır. Uşaq itki, məhrumiyyət və həsrət hissləri ilə mübarizə aparır. Bu daxili konflikt isə insanın ambivalentliyi qəbul etmə qabiliyyətini və yetkin münasibətlərdə mürəkkəb emosional vəziyyətləri idarə etmə bacarığını formalaşdırır. Ana dəstəyinin olmaması həm də yaradıcı və simvolik düşüncənin inkişafını zəiflədə bilər. Bu, emosional və təxəyyül dünyamızın daralmasına gətirib çıxarır və həyatla və daxili aləmimizin zənginliyi ilə tam şəkildə əlaqə qurmaq qabiliyyətimizi məhdudlaşdıra bilər. Bu vəziyyət emosional təcrübə spektrimizi kasadlaşdırır və öz həyatımızı qurmaq üçün özümüzdə hiss etdiyimiz imkanları azaldır. Bundan əlavə, “ölü ana kompleksi” romantik və insanlararası münasibətlərə də təsir göstərə bilər. Erkən dövrdə ana tərəfindən emosional ehtiyacların qarşılanmaması və ya əlçatmazlıq nəticəsində yaranan boşluq, şüursuz şəkildə “əvəzləyici ana” axtarışına səbəb ola bilər. Bu ehtiyac çox vaxt romantik partnyorlara və ya digər mühüm şəxslərə proyeksiya olunur. Bu emosional doyum axtarışı isə asılılıqla müşayiət olunan, həddindən artıq idealizasiya və tərk edilmə qorxusu ilə xarakterizə olunan münasibətlərə gətirib çıxara bilər. Bu da ana–uşaq münasibətində həll olunmamış dinamikaları əks etdirir və onların böyüklər dövründəki münasibətlərdə təkrarlanmasına səbəb olur.
 Terapiya necə kömək edə bilər?
“Ölü ana kompleksi” erkən dövrdə yaşanan münasibət təcrübələrinin insanın psixi, emosional və münasibət həyatına uzunmüddətli təsirini anlamağın vacibliyini vurğulayır. Bu prosesin incəliklərini dərk etmək insanlara öz çətinliklərinin arxasında dayanan şüursuz motivləri, emosional konfliktləri və özünüqavrama (self-representation) formalarını üzə çıxarmağa və onlarla işləməyə kömək edə bilər. Psixodinamik terapiya insanlara daxili dünyalarının mürəkkəb mənzərəsində istiqamət tapmağa yardım edir və psixi yas prosesini (mourning) işləməyə imkan yaradır. Bu proses nəticəsində insanlarda daha dərin introspeksiya, özünü daha yaxşı anlama və sonda dəyişmə (transformasiya) baş verir. Bu da insanın həyatla daha dolğun və sağlam şəkildə əlaqə qurmasına şərait yaradır.
 Ölü ana sindromunun səbəbləri:
    • Ana depressiyası (xüsusilə doğuşdan sonrakı depressiya)
    • Güclü kədərlənmə prosesi (ana əhəmiyyətli itki yaşayıbsa)
    • Travmatik hadisələr (məişət zorakılığı, xəstəlik, ayrılıq, müharibə və s.)
    • Emosional uzaqlaşma (ana öz daxilində böyük emosional boşluq hiss edirsə)
  Uşaqlara təsirləri
 Ölü ana sindromu olan uşaqlar:
    • Emosional boşluq və tənhalıq hissi yaşayır.
    • Bağlanma problemlərini inkişaf etdirir. (Münasibətlərində etibarsız ola bilərlər.)
    • O, özünü dəyərsiz hiss edə bilər.
    • Depressiya, narahatlıq və ya digər psixoloji problemlər inkişaf edə bilər.
    • Hisslərini ifadə etməkdə çətinlik çəkə bilər.
 Müalicə və həll yolları
    • Psixoterapiya (Xüsusilə psixoanalitik terapiya və əlavə terapiya tövsiyə olunur.)
    • Ana-uşaq münasibətlərini gücləndirmək üçün dəstəkləyici fəaliyyətlər
    • Ananın psixi sağlamlığı üçün dəstək və terapiya